آخرین حکومت 5
در این زمینه در ابتدا روایاتی را بررسی می کنیم که دلالت می کند بر این که پس از حکومت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) دولتی نخواهد بود و امامت با وجود مبارک آن بزرگوار ختم خواهد گردید.
شنبه 23 شهریور 1398    
بازدید: 82
آخرین حکومت 5
 
 
نویسنده: محمد عظیم محسنی دایکند
 
 
 

روایت هفتم

حدثنا أبی رضی الله عنه قال حدثنا الحسن بن أحمد المالکی عن أبیه عن إبراهیم بن أبی محمود قال قال الرّضا (علیه السّلام) نحن حجج الله فی خلقه و خلفاؤه فی عباده و أمناؤه علی سرّه و نحن کلمة التّقوی و العروة الوثقی و نحن شهداء الله و أعلّامه فی بریته بنا یمسک الله السّماوات و الأرض أن تزولا و بنا ینزل الغیث و ینشر الرّحمة و لا تخلو الأرض من قائم منّا ظاهر أو خاف و لو خلت یوما بغیر حجّة لماجت بأهلها کما یموج البحر بأهله (11).
امام رضا (علیه السّلام) فرمود: ما حجّت خدا میان مردم و جانشیان او میان بندگانش و نگاهدارنده سرّ او هستیم و ما کلمه تقوی و ریسمان محکم الهی هستیم و ما گواهان خدا میان نیکانش هستیم. به وسیله ما، خداوند آسمان ها و زمین را از فرو ریختن باز می دارد و به وسیله ما باران نازل می شود و رحمت خدا گسترده می گردد و زمین از وجود یکی از ما، چه به صورت ظاهر و چه پنهان، خالی نمی ماند. اگر زمین بدون حجّت بماند بر اهلش موج می آورد.

روایت هشتم

محمّد بنُ یَحیَی عَن محمّد بنِ أحمَدَ عَن محمّد بنِ الحُسَینِ عَن أبِی سَعِیدٍ العُصفُورِی عَن عَمرو بنِ ثَابتٍ عَن أبی الجَارُودِ عَن أبی جَعفَرٍ (علیه السّلام) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم)» إنِّی وَ اثنَی عَشَرَ مِن وُلِدی وَ أنتَ یَا عَلِی زِرُّ الأرضِ یَعنِی أوتَادَهَا وَ جِبَالَهَا بِنَا أوتَدَ اللَّهُ الارضَ أن تَسبِیحَ بِأهلِهَا فَإِذَا ذَهَبَ الإثنَا عَشَرَ مِن وُلِدی سَاخَتِ الأرضُ بِأهلِهَا وَ لَم یُنظَرُوا (12)؛
محمّد بن یحیی از امام باقر (علیه السّلام) نقل کرده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: من و دوازده نفر از فرزندانم و تو ای علی! قوام و پایه، یعنی کوه های زمین هستیم. خداوند به وسیله ما، زمین را از فرو بردن اهلش نگاه می دارد. هنگامی که دوازده فرزندم از دنیا بروند، زمین اهلش را فرو می برد و مهلت داده نمی شود.
همین روایت، با کمی تفاوت در سند و بعضی جملات، در کتاب غیبت طوسی صفحه 138 نقل شده است.

روایت نهم

خدری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند که فرمود:
أبشرکم بالمهدی ... فیکون کذلک سبع سنین أو ثمان سنین أو تسع سنین ثم لا خیر فی العیش بعده قال ثم لا خیر فی الحیاة بعده.
مهدی... هفت یا هشت یا نه سال، همین گونه به عدالت رفتار می کند. آن گاه خیری در زندگی پس از او نیست.(13)
گر چه این روایت، از نظر سند ضعیف است، فقط برای تأیید، ذکر شده است.

روایت دهم

آیت الله صافی گلپایگانی در کتاب منتخب الاثر از کتاب فضل بن شاذان می نویسد:
حدثنا محمّد بن أبی عمیر، و صفوان بن یحیی، قالا: حدّثنا جمیل بن درّاج، عن الصّادق (علیه السّلام)، عن أبیه، عن آبائه، عن أمیر المؤمنین (علیه السّلام) أنّه قال: الإسلام و السلطان العادل أخوان توأمان، لا یصلح واحدُ منهما إلا بصاحبه، الإسلام اُسُّ، و السلطان العادل حارس، ما لا اُسُّ له فمنهدم، و ما لا حارس له فضائع، فلذالک إذا رحل قائمنا لم یبق أثر من الدّنیا (14)؛
جمیل بن درّاج از امام صادق (علیه السّلام) و آن حضرت از امیر المؤمنین (علیه السّلام) نقل کرده که فرمود: دین و امام [ یعنی اسلام و حاکم عادل] همانند و همتای هم اند که هیچ یک بدون دیگری سامان نمی یابد. اسلام، پایه عالم است و امام، پاسدار آن. پس اگر اسلام نباشد، هرگونه بنیان و بنیادی از اساس ویران است و چنان چه اسلام باشد و پاسداری نداشته باشد، ضایع و نابود می شود؛ از این رو وقتی آخرین حجّت خدا و پاسدار دین، یعنی وجود مبارک حضرت قائم به لقای حق شتابد، اثری از دنیا باقی نمی ماند.
مطلب دیگری که همیشه مورد توجّه منتظران راستین بقیة الله الاعظم بوده، این است که آن حضرت به مرگ طبیعی از دنیا می رود یا اینکه به شهادت می رسد؟
از این روایت شریف، دانسته می شود که آن حضرت، به مرگ طبیعی و عادی دنیا را ترک گفته و به لقاء الله می پیوندد و عبارت «اذا رحل قائمنا» دلالت صریح بر همین معنا دارد. در این زمینه، روایاتی وجود دارد که در آن ها لفظ موت و وفات و... استعمال شده است، نه قتل.
نیز در روایاتی آمده است که امام زمان، چهل روز قبل از قیامت از دنیا می رود و روایات دیگری می گوید: حکومت آن حضرت، آخرین حکومت خواهد بود و پس از آن، قیامت برپا می شود.
ممکن است بعضی از این روایات از لحاظ سند ضعیف باشند، امّا اگر مجموع این روایات را کنار هم بگذاریم، روایت صحیح و موثّق را دلیل و روایات ضعیف را مؤید قرار دهیم؛ در این صورت اتّحاد مضمونی آن ها مفید اطمینان بر صحّت صدور آن ها از امام می باشد؛ لذا رد کردن همه این روایات، جرأت زیاد می خواهد و تأویل آن ها نیز تحکّم و زورگویی است؛ بنابراین می توان گفت: از این روایات دانسته می شود که آن حضرت، به مرگ عادی از دنیا می رود.
روایتی که مضمون فوق در آن ذکر شده است، روایت مفصّل و طولانی از امام رضا (علیه السّلام) است که در آن ویژگی های امام و حوادث بعد از پیامبر اسلام بیان شده است. از این روایت، بدون هیچ تردید و شکّی دانسته می شود که امامان یازده گانه بعد از رسول گرامی اسلام به شهادت می رسند؛ جمیع الائمّة الاحد عشر بعد النّبی قتلوا بالسّیف ... و السّم. که در بخش دوم، ذکر شد. علاقه مندان در این موضوع، برای بررسی بیشتر به کتاب تصحیح الاعتقاد الامامیه، اثر مرحوم شیخ مفید (ص 63-64) مراجعه نمایند.
گر چه قائلند که آن حضرت به شهادت می رسد؛ امّا دلیل قابل قبولی بر این ادّعا ارائه نکرده اند و الله عالم؛ فقط خداوند به حقیقت آگاه است.
روایات فراوانی در منابع شیعه و سنّی با عبارت های مختلف و گوناگونی آمده است. در آن روایات جملاتی وجود دارد که ذیلاً اشاره می گردد که اگر حضرت قائم حجّت خدا از دنیا برود:
-ماجة الأرض؛ زمین موج می گیرد.
- ساخت الأرض اهلها، زمین اهلش را فرو می برد.
- ثم یکون الهرج؛ هرج و مرج رخ می دهد.
- لا خیر فی الحیاة بعده؛ بعد از او خبری در زندگی نیست.
- لاعیش بعده؛ زندگی بعد از او نیست.
- تقوم السّاعة؛ بعد از او قیامت برپا می شود و...
به دلیل اختصار از ذکر اصل همه آن ها صرف نظر و به جملات فوق اکتفا کرده و به ذکر یک روایت دیگر بسنده می کنم.

روایت یازدهم

حدثنا أبی رضی الله عنه قال حدثنا سعد بن عبدالله و عبد الله بن جعفر الحمیری عن أیوب بن نوح عن الرّبیع بن محمّد بن المسلی عن عبدالله بن سلیمان العامری عن أبی عبد الله (علیه السّلام) قال ما زالت الأرض إلا و لله تعالی ذکره فیها حجة یعرف الحلال و الحرام و یدعو إلی سبیل الله جلّ و عزّ و لا ینقطع الحجّة من الأرض إلّا أربعین یوما قبل یوم القیامة فإذا رفعت الحجّة أغلق باب التوبة و لن ینفع نفسا إیمانها لم تکن آمنت من قبل أن ترفع الحجّة أولئک شرار من خلق الله و هم الذّین تقوم علیهم القیامة (15)
امام صادق (علیه السّلام) فرمود: همیشه از طرف خداوند، حجّتی روی زمین وجود دارد که حرام و حلال را بشناساند و به راه خدا دعوت کند و زمین، هرگز از حجّت خدا خالی نمی ماند. مگر چهل روز پیش از برپایی قیامت. پس زمانی که زمین از حجّت خالی بماند در توبه بسته شود و هر کس تا آن زمان ایمان نیاورده باشد، ایمانش برای او سودی ندارد، این ها بدترین خلق خدا هستند و اینها هستند که قیامت بر آن ها فرا می رسد.
در این روایت، چهار نکته مهم وجود دارد:
1.ضرورت وجود حجّت خدا روی زمین، برای شناساندن حلال و حرام خدا؛
2. رحلت حجّت خدا، چهل روز مانده به قیامت؛
3. برداشته شدن درِ توبه بعد از رحلت حجّت خدا؛
4.وجود انسان هایی پس از حجّت خدا تا پایان عمر دنیا و پیش از برپایی قیامت؛ اگر چه این زمان بسیار کوتاه است و نسل انسان به زودی از بین می رود.
این نکته از عبارت های آخر روایت که می فرماید:«بعد از رحلت حجّت خدا، در توبه بسته می شود و آنان بدترین خلق خدا هستند و قیامت بر آن ها فرا می رسد»، استفاده می شود.
بنابراین ادّعای کسانی که معتقدند آخرین کسی که از دنیا می رود، امام است، درست نیست؛ بلکه کسانی خواهند بود که بعد از رحلت امام (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و قبل از طلیعه قیامت و آثار مهیب آن، در دنیا زنده بمانند و قیامت بر آن ها فرا رسد. البتّه آیه ذیل نیز دلیلی روشن بر اثبات این مدّعا می باشد:
(یا أیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُم إنَّ زَلزَلَةَ السَّاعَةِ شَیءٌ عَظِیمٌ یَومَ تَرَونَها تَذهَلُ کُلُّ مُرضِعَةٍ عَمَّا ارضَعَت وَ تَضَعُ کُلُّ ذاتِ حَملٍ حَملَها وَ تَرَی النَّاسَ سُکاری وَ ما هُم بِسُکاری وَ لکِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدیِدٌ)(16)؛
ای مردم! از پروردگارتان بترسید که زلزله رستاخیز، امر عظیمی است. روزی که آن را می بینی [آن چنان وحشت سر تا پای همه را فرا می گیرد که ] مادران شیرده، کودکان شیرخوارشان را فراموش می کنند و هر بارداری، جنین خود را بر زمین می نهد و مردم را مست می بینی، در حالی که مست نیستند؛ ولی عذاب خدا شدید است!
در این دو آیه، نشانه ها و مقدّمات شروع رستاخیز بیان شده است. مردم در آستانه قیامت، در وحشت عظیمی فرو می روند و سر از پا نمی شناسند. هم چنین آیه، نمونه هایی از بازتاب این وحشت عظیم را در چند جمله بیان کرده می گوید:
( یَومَ تَرَونَها تَذهَلُ کُلُّ مُرضِعَةٍ عَمَّا ارضَعَت)؛ روزی که زلزله رستاخیز را مشاهده کنید آن چنان وحشت سر تا پای همه را فرا می گیرد که مادران شیرده از کودک شیرخوارشان غافل می شوند...
( وَ تَضَعُ کُلُّ ذاتِ حَملٍ حَملَها)؛ و هر بارداری [ در آن صحنه باشد ] جنین خود را سقط می کند.
( وَ تَرَی النَّاسَ سُکاری وَ ما هُم بِسُکاری)؛ سومین بازتاب این که: مردم را به صورت مستان می بینی؛ در حالی که مست نیستند!
( وَ لکِنَّ عَذابَ اللهِ شَدِیدٌ)؛ ولی عذاب خدا شدید است؛ که این چنین هول و وحشت به دل ها افکنده و انسان ها را از خود بی خود ساخته است.(17)
این آیات ممکن است اشاره به پایان جهان که مقدّمه رستاخیز است، باشد. در این صورت «زنان باردار، یا کودکان شیرخوار» مفهوم اصلی خود را خواهد داشت.(18)
در این آیه، کلمه «مرضعه» مخصوص زنی است که پستان خود را به دهان کودک شیرخوارش نهاده و در حال شیر دادن است. بنابراین تعبیر فوق در آیه، نکته خاصی دارد؛ زیرا می گوید: شدّت وحشت زلزله رستاخیز آن قدر زیاد است که حتی اگر مادر پستان در دهان کودک شیر خوارش داشته باشد، چنان متوحّش می شود که بی اختیار، پستان از دهان کودکش بیرون کشیده، فراموشش می کند!
و جمله «تَرَی النَّاسَ سُکاری»؛ مردم را به صورت مستان می بینی؛ اشاره به این است که پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) که مخاطب به این جمله می باشد ( و احتمالاً مؤمنان بسیار قوی الایمان که قدم جای قدم های او نهاده اند) از این وحشت عظیم در امانند؛ زیرا می گوید: مردم را به این حالت می بینی، یعنی خودت چنین نیستی.(19)
در تفسیر المیزان به همین مضمون تصریح دارد و می نویسد:
ظاهر آیه این است که این زلزله، قبل از نفخه اولی صور که خدا از آن در آیه (وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِی السَّماواتِ وَ مَن فِی الأرضِ إلَّا مَن شاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أخری فَإِذَا هُم قِیامٌ یَنظُرِونَ)(20)خبر داده است، واقع می شود؛ چون آیه مورد بحث، مردم را در حال عادی فرض کرده که ناگهانی و بی مقدّمه، زلزله ساعت رخ می دهد و حال ایشان از مشاهده آن دگرگون گشته، به آن صورت که آیه شریفه شرح داده، در می آیند و این، قبل از نفخه اوّلی است که مردم با آن می میرند. نه نفخه دوّم، چون قبل از نفخه دوّم، مردم زنده ای روی زمین وجود ندارد.
بعضی مفسّران گفته اند: این آیه، شدّت عذاب را تمثیل کرده است نه اینکه واقعاً همانطور که فرموده، تحقّق یابد و معنایش این است که: اگر در این میان، بیننده ای باشد که صحنه را ببیند، به چنین حالی در خواهد آمد.
الزلزلة« تَذهَلُ کُلُّ مُرضِعَةٍ عَمَّا ارضَعَت» ای هولها بحیث لو ألقت المرضعة الرّضیع ثدیها أنزعته من فمه و نسیته لدهشتها « و تَضَعُ کُلُّ ذاتِ حَملٍ حَملَها» جنینها (21)
در مجمع البیان آمده است:
از این جا معلوم می شود که زلزله در همین دنیا است؛ زیرا شیر دادن و وضع حمل کردن، مربوط به زندگی این دنیاست و اگر مقصود از «یوم » خود قیامت باشد، مقصود این است که آن روز، چنان سهمگین است که اگر مادری شیرده و باردار باشد، از شدّت ترس، از شیر دادن غافل می ماند و وضع حمل می کند. اگر چه در قیامت که همان آخرت است، بارداری و شیر دادن وجود ندارد.(22)
در تفسیر المیزان نیز درباره کسانی که این آیه را تفسیر به قیامت کرده و در نتیجه آن را به نحو تمثیل می دانند، چنین آمده است:
و لیکن این حرف صحیح نیست؛ برای این که با سیاق آیه که سیاق انذار به عذاب ناگهانی و بی سابقه است، نمی سازد و شنونده از انذار به عذابی که از آن آگاهی ندارد و تنها به او بگویند: اگر کسی آنجا باشد، چنین و چنان می شود، آن طور که باید نمی ترسد.(23)
 
 
 

پی نوشت ها :

11.کمال الدین، ج1، ص202. روایتی با مختصر اختلاف به این مضمون، در اصول کافی، ج1، ص179 آمده است:« قال لَو أنَّ الإمَامَ رُفِعَ مِنَ الأرضِ سَاعَةٌ لَمَاجَت بِأهلِها کَمَا یَمُوجُ البَحرُ بأهلِهِ».
12.کافی، ج1، ص534، ح17. در غیبت شیخ. انّی و احد عشر من ولدی آمده، ص 138،ح102، بحار: ج36.
13.الدر المنثور، ج6، ص 57.
14.ج2، ص 271، ح640. این حدیث در معجم احادیث المهدی، ج3، ح675 با مختصری تغییر آمده است.
15.کمال الدین، ج1،ص 299، ح24؛ بحارالأنوار، ج6، ص18، ح1؛ بصائر الدرجات، ص 484.
16.سوره حج: 1 و 2.
17.تفسیر نمونه، ج 14، ص8.
18.همان، ص 9.
19.همان، ص 10.
20.سوره زمر: 68. و صیحه ای در صور [اسرافیل ] بدمند تا جز آن که خدا [بقای او ] خواسته دیگر هر که در آسمانها و زمین است، همه مدهوش مرگ شوند، آن گاه صیحه دیگری در آن دمیده شود که ناگاه خلایق همه [از خواب مرگ ] برخیزند و نظاره [واقعه محشر] کنند.
21.تفسیر القرآن الکریم (شبر)، ص 323.
22.ترجمه مجمع البیان، ج16، ص181.
23.ترجمه المیزان، ج14، ص479.

 
 
 
 
 
 
 
 
mehrab motavally